مرگ يکی از بنيانگذاران شعر نو عرب

نازک الملائکه

به نقل از بی بی سی: 

نازک الملائکه، شاعره زن عراقی در سن حدود هشتادوپنج سالگی در يکی از بيمارستانهای قاهره، پايتخت مصر درگذشت و طی مراسمی در گورستان موسوم به "ششم تشرين" در اطراف همين شهر به خاک سپرده شد.

بسياری معتقدند که نازک الملائکه نخستين سراينده شعر نو در جهان عرب به شمار می رود و يکی از آثار او با عنوان "کوليرا" (وبا) را که در سال 1947 سروده شد از نخستين شعرهای آزاد در ادبيات عرب به شمار می روند.

کوليرا را خانم ملائکه پس از شنيدن خبر مرگ هزاران نفر بر اثر شيوع وبا در مصر سرود.

اين اثر بر خلاف شعر کلاسيک عرب مصرعهای کوتاه و بلند داشت و با اينکه پدر نازک الملائکه با آن مخالفت ورزيد، وی اين شيوه سرودن را از آن پس سرمشق خود قرار داد.

پاره ای ديگر، بدر شاکر سياب را که او نيز اهل عراق بود و عمری کوتاه داشت بنيانگذار شعر نوی عرب می دانند.

مجموعه اشعار هر دو شاعر که حاوی نخستين سروده های آنان در قالب نو بود هر دو در سال 1947 به چاپ سپرده شد.

خانم ملائکه نيز در جايی نوشته که پيش از او هم شاعران ديگری شعر نو سروده اند، هرچند تأکيد داشت که شعر نو عرب از کشور او، عراق آغاز شده است.

پيدايش شعر نو در جهان عرب پس از ظهور اين قالب نوی شعری در ايران و در زبان فارسی رخ داده و دلال عباس، استاد زبان فارسى دانشگاه لبنان اعتقاد دارد که پیشگامان شعر نو عرب از شاعران معاصر ایرانى بویژه نیما یوشیج تأثیر پذیرفته اند و پدر نازک الملائکه نيز با زبان فارسی و آثار شاعران معاصر فارسی زبان آشنا بوده است.

با اين حال، بسياری از صاحبنظران ادب فارسی اعتقادی به اينکه شعر نو فارسی تأثيری بر ادبيات معاصر ادب گذاشته باشد ندارند و اظهارات خانم ملائکه درباره مخالفت پدرش با سروده او در قالب غيرکلاسيک اثرپذيری او از شعر نيمايی را نفی می کند.

در عراق و ديگر کشورهای عربی نيز همچون ايران، جدل ميان طرفداران و مخالفان شعر نو تا سالها در مطبوعات و محافل ادبی ادامه يافت.

نازک الملائکه در کتابی با عنوان قضايای شعر معاصر به دفاع از شعر نو پرداخته است.

نازک الملائکه متولد محله عاقوليه بغداد پايتخت عراق بود، پدرش صادق، مادرش سلمی و دو دائی اش جمال و عبدالصاحب نيز شاعر بودند.

گفته می شود نام "نازک" را پدربزرگش به دليل علاقه ای که به نازک عابد، شخصيت زن انقلابی سوری داشت برای وی برگزيد.

نازک الملائکه پس از تحصيل در دانشسرای عالی تربيت معلم عراق وارد دانشکده هنرهای زيبای دانشگاه بغداد شد و در رشته موسيقی تحصيل کرد، بعداً به آمريکا رفت و از دانشگاه ويسکانسين فوق ليسانس ادبيات معاصر گرفت و در بازگشت به عراق به تدريس در دانشکده علوم تربيتی دانشگاه بغداد پرداخت.

با وقوع تحولات سياسی و روی کار آمدن حکومت عبدالکريم قاسم در عراق، او برای مدتی ناچار به ترک اين کشور و اقامت در بيروت، پايتخت لبنان شد.

پس از بازگشت به عراق به تدريس زبان و ادبيات عرب در دانشگاه بصره پرداخت و با عبدالهادی محبوبه، رئيس اين دانشگاه ازدواج کرد.

اين زوج در سال 1970 به کويت مهاجرت کردند و در دانشگاه کويت به تدريس مشغول شدند.

با حمله عراق به کويت در سال 1990 خانم ملائکه و همسرش بار ديگر ناگزير به مهاجرت شدند و اين بار در مصر مقيم شدند که تنها فرزندشان در آن می زيست.

وی تا پايان عمر در قاهره زيست و همسرش نيز در سال 2002 در همين شهر درگذشت.

او سالهای پايانی عمر خود را با ابتلا به بيماريهای صعب العلاج همچون پارکينسون و در گوشه گيری گذراند.

چند هفته پيش از مرگ خانم ملائکه، گروهی از فعالان فرهنگی عراقی در نامه ای که به دولت عراق نوشتند، وی را بزرگترين نماد زنده ادبيات خواندند و نسبت به آنچه ناديده گرفتن خانم ملائکه می دانستند اعتراض کردند.

از نازک الملائکه چندين مجموعه شعر و چند کتاب در زمينه ادبيات به چاپ رسيده است.